>

Vos


Herkomst

Deze familie is afkomstig uit Oost Groningen (omgeving Termunten). Mogelijk is er verband met de familie Vos, onderzocht door dr. P. Bos en gepubliceerd in Gruoninga (33e jaargang 1988). In dat geval leefde de eerst bekende voorvader rond 1600 en is de naam Vos afkomstig uit een vrouwelijke lijn.
Via Derk Jans Vos (1818-1869) is er een Friese tak ontstaan.

bron: AlleGroningers, AlleFriezen, dr. P. Bos (Gruoninga 1988)

Parenteel

Naam

Als het klopt dat deze familie afstamt van Jan Tonnys (rond 1600), dan duikt de naam Vos voor het eerst op bij Abeltje Eltjes Vos (geboren rond 1675), dochter van Eltje Frericks en Grietje Jans. De reden van aanname van de naam Vos is niet meer te achterhalen maar zou gebaseerd kunnen zijn op een huisnaam, bijnaam of patroniem

bron: Centraal Bureau voor Genealogie


Derk Jans Vos een leven vol conflicten

onecht

Derk Jans werd op 1 februari 1818 "in onecht" geboren in Wagenborgen (Groningen) als zoon van Martje Fokkes van Delden (1797-1848). Zijn vader, Jan Jans Vos (1778-1828) gaf hem ruim een jaar later, op 11 juli 1819, aan bij de burgelijke stand nadat hij op 26 juni 1819 getrouwd was met Martje.
Mogelijk was Jan Jans ten tijde van de geboorte nog getrouwd met zijn eerste vrouw, Grietje Klaasens Lewe.

Midwolda

Derk Jans ging in Groningen voor dominee studeren bij de Christelijk Afgescheiden ds. Tjamme Foppes de Haan (1791-1868). Nog voor hij afgestudeerd was, werd hij eind 1849 beroepen bij de nieuw gevormde gemeente van Midwolda. Nu was het al onrustig in deze gemeente maar Derk Jans droeg zeker niet bij om de rust te herstellen. In 1850 scheidde hij zich met een groep medestanders af en zocht toenadering tot de Gereformeerde Kerk onder het Kruis. De gemeente was echter te klein om een eigen dominee te onderhouden en in 1853 vertrok Derk Jans naar Wanneperveen.

Wanneperveen

Eind 1853 regende het klachten tegen ds. Vos. Zijn grootste tegenstander was ouderling R.F. Hoorn. Ondanks een verzoening bleef deze ouderling tegen hem ageren. Doch een andere gebeurtenis zorgde voor zijn vertrek uit Wanneperveen. Op de Algemene Vergadering van 1854 in Rotterdam werd ds. Vos door het lot aangewezen om de afsluitende preek te houden. Zoals gebruikelijk bij de kruisgezinden moest deze preek "uit de geest" komen, d.w.z. voor de vuist weg. Ds. Vos bracht er niets van terecht, men kon er geen touw aan vastknopen. Hierop adviseerde de vergadering hem "broederlijk" om naar iets anders uittekijken om in zijn levensonderhoud te voorzien. Derk Jans bedankt als dominee en als lid van de kerk en vertrok naar Bergum.

Andijk

Hij ocht weer contact met de Christelijk Afgescheidenen en werd na een schuldbelijdenis weer aangenomen. In 1855 werd hij met bijna algemene stemmen beroepen in Andijk. Ook hier ontstonden al spoedig problemen omdat "veel kerkgangers zich niet kunnen verenigen met het gehoorde". In 1857 werd hij ontslagen maar hij was het er niet mee eens en weigerde de pastorie te verlaten. Na jarenlange procedures werd hij in 1861 door de deurwaarder uit de pastorie gezet. Intussen had zijn vrouw hem verlaten en was met medeneming van het enige kind, zoon Johannes, teruggekeerd naar Friesland.

Wanswerd

In 1864 keerde ook Derk Jans terug naar Friesland en woonde in Ferwerd, Birdaard en Wanswerd. Hij probeerde in zijn levensonderhoud te voorzien door de verkoop van kruidenierswaren. In 1869 overleed hij, 51 jaar oud.

was getekend


Johannes Vos 1854-1928

Het enige kind van Derk Jans, zoon Johannes, kreeg zeven zonen

foto 1921 ter gelegenheid van het 45-jarig huwelijk van Johannes Vos en Bintje Jans Riedstra (een zoon ontbreekt op de foto)